Planujesz weekendowy spacer, wycieczkę rowerową, grzybobranie albo wyjście z psem do pobliskiego lasu. Chcesz sprawdzić, czy w tym czasie nie odbędzie się tam polowanie. Wydawałoby się, że w XXI wieku powinno to być banalnie proste.
Tymczasem możesz zostać zmuszony do przeszukiwania Biuletynu Informacji Publicznej gminy, odnajdywania odpowiedniej zakładki, otwierania plików .pdf i analizowania harmonogramów, w których miejsce polowania określono jedynie numerem obwodu łowieckiego. Jeśli nie znasz granic tego obwodu, informacja może okazać się dla Ciebie praktycznie bezużyteczna.
A nawet jeśli znajdziesz harmonogram, wcale nie musi on pozwalać Ci ustalić, kiedy i gdzie rzeczywiście odbędzie się polowanie.
Oczywiście nie wszystkie gminy informują w ten sposób. Niektóre publikują również dokładniejsze lokalizacje i mapy. Problem polega na tym, że sposób przedstawiania informacji jest niejednolity, a obywatel musi samodzielnie poszukiwać ich w różnych miejscach.
To NIE JEST problem hipotetyczny.
W grudniu 2023 r. Katarzyna Kojzar opisała w OKO.press sytuację w gminie Pobiedziska pod Poznaniem. Koło Łowieckie „Ryś” zgłosiło tam polowania zbiorowe praktycznie na każdy dzień od 18 października do 31 stycznia, w godzinach od 8.00 do 15.00.
Nie oznaczało to jednak, że myśliwi rzeczywiście zamierzali polować codziennie. Przedstawiciel koła wyjaśnił dziennikarce, że polowania miały odbywać się zależnie od liczby chętnych.
W praktyce mieszkańcy otrzymali harmonogram, z którego nie mogli się dowiedzieć, kiedy polowania rzeczywiście się odbędą.
Co szczególnie wymowne, nawet przedstawicielka poznańskiego zarządu PZŁ przyznała w odpowiedzi dla OKO.press, że taki harmonogram wymaga doprecyzowania czasu i miejsca polowań. Koło zostało w tej sprawie pouczone.
Jak wynika z reportażu, gmina wskazała ponadto, że koło ma obowiązek dodatkowego zgłaszania konkretnych terminów polowań z trzydniowym wyprzedzeniem. Burmistrz Pobiedzisk potwierdził dziennikarce, że myśliwi nie wywiązywali się z tego wymogu. Chodziło o dodatkowy obowiązek wskazany przez gminę, a nie o ogólny ustawowy termin zgłaszania polowań zbiorowych z co najmniej 14-dniowym wyprzedzeniem.
Mieszkańcy zgłaszali również problemy z oznakowaniem terenu polowań, w tym brak tablic ostrzegawczych przy niektórych wejściach do lasu.
Podczas jednej z interwencji, zarejestrowanej na nagraniu udostępnionym dziennikarce, myśliwy miał powiedzieć osobie zwracającej uwagę na bezpieczeństwo: „Najwyżej ja wyląduję w więzieniu, a ktoś z was na cmentarzu”!
Taką wypowiedź przytoczono dosłownie w reportażu OKO.press. Trudno o bardziej niepokojący przykład stosunku do bezpieczeństwa osób postronnych.
Problem nie ogranicza się do jednej gminy.
Krzysztof Wychowałek z Ośrodka Działań Ekologicznych „Źródła” zwracał uwagę w rozmowie z OKO.press na trudności z dostępnością i czytelnością informacji o polowaniach. Opisywał praktykę publikowania harmonogramów w postaci plików .pdf, niekiedy z odręcznymi poprawkami, oraz problemy z odnajdywaniem dokumentów po kilku miesiącach. W artykule wskazano również, że podawanie samych numerów obwodów łowieckich utrudnia zwykłym spacerowiczom ustalenie, gdzie dokładnie odbędzie się polowanie.
Dlaczego ludzie muszą prowadzić niemal detektywistyczne poszukiwania, żeby dowiedzieć się, gdzie ktoś będzie strzelał z broni palnej?
Obecne przepisy nakładają obowiązek informowania o polowaniach zbiorowych. Dzierżawcy i zarządcy obwodów łowieckich muszą zgłaszać je właściwym organom co najmniej 14 dni przed planowanym terminem. Gminy mają obowiązek podawania terminów i miejsc polowań do publicznej wiadomości, a organizatorzy muszą odpowiednio oznakować ich teren tablicami ostrzegawczymi.
Tyle że rozproszenie informacji między urzędami, nieprecyzyjne ogłoszenia i problemy z oznakowaniem sprawiają, że samo istnienie obowiązku informacyjnego nie zawsze przekłada się na rzeczywistą wiedzę mieszkańców.
A co z polowaniami indywidualnymi?
Tutaj sytuacja jest jeszcze mniej przejrzysta. Choć myśliwi mają obowiązek ewidencjonowania polowań indywidualnych, informacje o miejscu i czasie ich prowadzenia nie są udostępniane wszystkim zainteresowanym w powszechnie dostępnym rejestrze.
Możesz więc spotkać w lesie uzbrojonego agresywnego człowieka, nie mając wcześniej łatwego sposobu sprawdzenia, czy właśnie tam zamierza polować.
I właśnie tę sytuację ma zmienić obywatelski projekt ustawy Uwaga Polowanie.
Jedną z najważniejszych proponowanych zmian jest utworzenie publicznego rejestru polowań i gospodarki łowieckiej, prowadzonego przez ministra właściwego do spraw środowiska lub wskazaną jednostkę organizacyjną.
Co ma zawierać rejestr?
Rejestr ma zawierać między innymi:
- Granice obwodów łowieckich, przedstawione również graficznie, wraz z oznaczeniem terenów wyłączonych.
- Informacje o planowanych i przeprowadzonych polowaniach zbiorowych, w tym o terminach i miejscach ich organizacji.
- Dane o polowaniach indywidualnych, obejmujące miejsce, czas i ich rezultaty, ale bez publicznego ujawniania imion i nazwisk myśliwych.
- Liczbę i gatunki zwierząt przewidzianych do zabicia oraz faktycznie zabitych.
- Liczbę zwierząt postrzelonych i nieodnalezionych – a więc także tych, które po oddaniu strzału uciekły ranne i których dalszy los pozostaje nieznany.
- Lokalizacje ambon i innych urządzeń związanych z gospodarką łowiecką.
- Pełną treść planów łowieckich oraz sprawozdania finansowe i merytoryczne Polskiego Związku Łowieckiego i kół łowieckich.
Projekt przewiduje ponadto, że samo wskazanie całego obwodu łowieckiego nie będzie uznawane za wystarczające określenie miejsca polowania zbiorowego. Informacje mają być przekazywane w formie tekstowej i graficznej, z dokładnością co najmniej do obrębu ewidencyjnego.
Nie oznacza to jeszcze obowiązku wskazywania dokładnej lokalizacji każdego stanowiska myśliwego ani stworzenia mapy aktualizowanej na żywo. Szczegółowe zasady działania rejestru mają zostać określone w rozporządzeniu.
Termin zgłaszania polowań zbiorowych ma zostać wydłużony z 14 do 21 dni. Projekt wprowadza również obowiązek bezpośredniego zawiadamiania właścicieli, posiadaczy i zarządców gruntów, na których zaplanowano polowanie, oraz rozszerza przesłanki uwzględnienia ich sprzeciwu. Oprócz zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi uwzględniane ma być także zagrożenie dla należących do nich zwierząt lub mienia.
Dlaczego myśliwi boją się jawności?
Jawność nie jest przecież żadnym nadzwyczajnym przywilejem. Jest podstawowym warunkiem społecznej kontroli działalności, która wiąże się z używaniem broni palnej, ingerencją w przyrodę i zabijaniem zwierząt.
Publiczny rejestr ma jeszcze inne, fundamentalne znaczenie. Pozwalałby lepiej ustalać rzeczywistą skalę zabijania dzikich zwierząt, porównywać plany z rezultatami polowań oraz analizować dane o zwierzętach rannych, których nie odnaleziono.
Dziś znaczna część tych informacji pozostaje dla społeczeństwa trudno dostępna lub nieprzejrzysta. Tymczasem działalność prowadzona na rozległych obszarach kraju, także na gruntach należących do prywatnych właścicieli, powinna podlegać rzeczywistej kontroli społecznej.
Jawność polowań nie rozwiąże oczywiście problemu samego zabijania. Dziki, jelenie, sarny, lisy i inne zwierzęta nie przestaną cierpieć tylko dlatego, że informacje o ich śmierci znajdą się w publicznym rejestrze. Jednak dokumentowanie tej przemocy i umożliwienie społecznej kontroli mogą utrudnić ukrywanie jej skali, konsekwencji i nieprawidłowości.
Weź udział w konsultacjach społecznych!
Sejmowe konsultacje społeczne projektu Uwaga! Polowanie!
Jeśli uważasz, że informacje o polowaniach powinny być rzeczywiście dostępne, zrozumiałe i możliwe do sprawdzenia bez przeszukiwania dziesiątek urzędowych dokumentów, zapoznaj się z propozycjami zmian i przedstaw swoje stanowisko.
TUTAJ znajdziesz szczegółowy poradnik, który krok po kroku wyjaśnia, jak uczestniczyć w konsultacjach społecznych. Znajdziesz w nim również propozycje komentarzy do poszczególnych przepisów projektu.
Do poradnika przejdziesz także klikając w poniższą grafikę:
