Zapraszamy do obejrzenia wystąpienia adw. Karoliny Kuszlewicz (Kancelaria nad Wisłą), które odbyło się w ramach konferencji Szczur. Niechciany gość czy mistrz przetrwania?
Adw. Karolina Kuszlewicz przedstawiła tezę o prawnym bezprawiu wobec szczurów. Wyjaśniła, że choć prawo deklaruje humanitarne traktowanie wszystkich zwierząt (czyli także szczurów), w praktyce – poprzez przepisy sanitarne i utrwaloną kulturę prawną – szczury są wypychane poza realną ochronę. Podkreśliła, że prawo nie działa w próżni: jego interpretacja zależy od wartości, języka i społecznych uprzedzeń.
Wskazała trzy sposoby postrzegania szczurów w prawie: jako istot czujących chronionych Ustawą o ochronie zwierząt, jako zwierząt laboratoryjnych wykorzystywanych instrumentalnie oraz jako potencjalnego zagrożenia sanitarnego, co jest – w powszechnej opinii – uzasadnieniem ich „zwalczanie”. Te perspektywy są ze sobą sprzeczne. Ustawa o ochronie zwierząt jasno stwierdza, że zwierzę nie jest rzeczą, a zadawanie cierpienia stanowi znęcanie, jednak w praktyce cierpienie szczurów przy deratyzacji jest marginalizowane.
Adwokatka argumentowała, że środki śmiercionośne stosowane wobec szczurów powinny być absolutnym wyjątkiem, dopuszczalnym tylko przy rzeczywistym i poważnym zagrożeniu sanitarnym, które w prawie nie zostało precyzyjnie zdefiniowane. W zwykłych sytuacjach należy stosować metody nieśmiercionośne. Zwróciła uwagę, że brutalne metody, takie jak trutki i lepy, powodują ogromne cierpienie, zagrażają innym zwierzętom i ludziom oraz są stosowane rutynowo, bez realnej analizy konieczności.
W części wystąpienia poświęconej kulturze prawnej pokazała, że przez lata interpretacje prawa (m.in. w komentarzach prawniczych) wzmacniały przekonanie, że szczury nie zasługują na opiekę i ochronę, co ukształtowało praktykę stosowania przepisów. Na zakończenie postulowała bardziej refleksyjne czytanie prawa, zmianę języka oraz konkretne działania: zakaz najbardziej okrutnych metod zabijania szczurów, rozwijanie i finansowanie metod alternatywnych oraz uznanie, że obecne prawo już dziś daje podstawy do lepszej ochrony szczurów, jeśli tylko zostanie inaczej zinterpretowane.
Nagranie można także obejrzeć na naszym Facebooku.
nagranie: Oliwa Piotrowska-Wieczorek, Jarosław Wieczorek
montaż: Jarosław Wieczorek
napisy: Michał Dobrzyński