Zapraszamy do obejrzenia wystąpienia Ignacego Stadnickiego z Fundacji Lab Rescue, które odbyło się w ramach konferencji Szczur. Niechciany gość czy mistrz przetrwania?
Ignacy Stadnicki opowiadał o szczurach laboratoryjnych – zwierzętach w ogromnym stopniu „niewidzialnych”, choć to dzięki nim (prowadząc na nich często niezwykle okrutne eksperymenty) korzystamy z nowoczesnych leków i osiągnięć medycyny. Podkreślał, że szczur pozostaje tą samą istotą czującą niezależnie od kontekstu: może być uznany za szkodnika w mieście, narzędzie badawcze w laboratorium albo pełnoprawne zwierzę domowe, a różnice te wynikają wyłącznie z ludzkich kategorii, nie z cech samego zwierzęcia.
Prelegent zarysował historię szczura udomowionego i laboratoryjnego – od wiktoriańskiej Anglii, gdzie obok brutalnych praktyk tępienia pojawiły się pierwsze hodowle szczurów o „ozdobnych” cechach, po rozwój badań naukowych i standaryzowanych linii laboratoryjnych. Wyjaśnił, dlaczego szczury stały się jednym z głównych modeli badawczych: są inteligentne, społeczne, biologicznie podobne do człowieka i łatwe do utrzymania, co jednak – w połączeniu z ich złym wizerunkiem – sprzyja instrumentalnemu traktowaniu. Zwrócił uwagę na ogromną, często niedoszacowaną skalę wykorzystywania szczurów w badaniach na świecie.
Stadnicki omówił pokrótce ramy prawne w Polsce po ustawie z 2015 roku oraz zasadę 3R, która ma ograniczać liczbę wykorzystywanych zwierząt, zastępować je metodami alternatywnymi i minimalizować zadawane im cierpienie. Podkreślił, że prawo dopuszcza możliwość adopcji zwierząt po badaniach, jeśli ich stan na to pozwala, i że właśnie w tej przestrzeni działa Lab Rescue.
Fundacja zajmuje się odbieraniem z laboratoriów szczurów z tzw. nadwyżek lub po nieinwazyjnych procedurach, przygotowuje je do życia w warunkach domowych i szuka dla nich odpowiedzialnych opiekunów. Proces ten obejmuje domy tymczasowe, socjalizację, obserwację charakteru i dobieranie zwierząt w zgodne, stadne grupy, bo szczury silnie potrzebują towarzystwa przedstawicieli własnego gatunku. Adopcje są poprzedzone dokładną weryfikacją, a wsparcie dla opiekunów trwa także po przekazaniu zwierząt. Dzięki pracy wolontariuszy fundacja pomogła już ponad 7 tysiącom zwierząt!
W części dyskusyjnej pojawiły się pytania o etykę badań i przyszłość bez testów na zwierzętach. Stadnicki wskazywał na powolną zmianę świadomości w środowisku naukowym oraz nadzieję związaną z rozwojem nowych technologii, które mogą ograniczyć skalę eksperymentów. Podkreślił, że każde uratowane zwierzę ma znaczenie (co, rzecz jasna, nie podlega żadnej dyskusji), a adopcja pozwala zobaczyć szczury jako inteligentne, społeczne i relacyjne istoty, zdolne do budowania więzi z ludźmi i do życia dalekiego od roli „narzędzia” czy „modelu”.
Nagranie można także obejrzeć na naszym Facebooku.
nagranie: Oliwa Piotrowska-Wieczorek, Jarosław Wieczorek
montaż: Jarosław Wieczorek
napisy: Michał Dobrzyński